มูลนิธิศึกษาวิจัยนกเงือก

ความเป็นมา

รศ.ดร.พิไล พูลสวัสดิ์

       เริ่มต้นจากโครงการศึกษานิเวศวิทยาของนกเงือกโดย อาจารย์พิไล พูลสวัสดิ์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งเริ่มงานวิจัยเมื่อปี 2521 โดยทำการศึกษาวิจัยนกเงือกเฉพาะ ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ จนถึง 2540 ต่อมาได้ขยายงานวิจัยออกไปในเขตผืนป่า ภาคตะวันตกและภาคใต้
       นอกจากนี้โครงการฯ ยังได้มีการสำรวจการแพร่กระจาย และสถานภาพของนกเงือกทั่วประเทศ และเพื่อความต่อเนื่องและขยายขอบเขตของงานวิจัย จึงเกิดแรงผลักดันให้มีการจัดตั้งเป็น "มูลนิธิ" ขึ้นโดยได้รับพระราชทานชื่อ จากสมเด็จพระเทพพระรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ว่า "มูลนิธิศึกษาวิจัยนกเงือก" เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2536

ความสำคัญของนกเงือก
       เนื่องจากนกเงือกเป็นนกขนาดใหญ่ถึงใหญ่มาก กินทั้งผลไม้และสัตว์เป็นอาหาร อีกทั้งธรรมชาติในการกินจะต้องอาศัยพื้นที่ป่ากว้าง จึงส่งผลให้

- นกเงือกเป็นสัตว์ที่มีบทบาทสำคัญ ในการแพร่กระจายเมล็ดพันธุ์ไม้ป่า เพราะนกเงือกจะกระจายเมล็ดผลไม้ตามที่ต่างๆ ในป่า จึงช่วยปลูกป่าได้ดี ทำให้ป่าตามธรรมชาติคงสภาพอยู่ต่อไป
- ช่วยควบคุมประชากรของสัตว์เล็กๆ เช่นแมลงต่างๆ ด้วย อันจะเป็นการรักษาสมดุลย์ของระบบนิเวศของป่า บทบาทอันเด่นชัดนี้ นกเงือกจึงเป็น ดัชนีชี้วัดความสมบูรณ์ของป่า เป็นอย่างดี

วัตถุประสงค์
1. เพื่อเพิ่มศักยภาพในการศึกษาวิจัยนกเงือกให้กว้างขวางและต่อเนื่องมากขึ้น
2. เพื่อเผยแพร่ความรู้ทางนิเวศวิทยาของป่าและสัตว์ป่าแก่สาธารณชน
3. ส่งเสริมและสนับสนุนนักวิทยาศาสตร์ นักวิจัยและนักเรียนให้มีความสนใจในการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับระบบนิเวศวิทยา
4. เพื่อเป็นศูนย์ประสานงานการศึกษา การฝึกอบรมและการวิจัยเกี่ยวกับนกเงือกในระดับชาติและนานาชาติ
5. ดำเนินการเพื่อสาธารณประโยชน์หรือร่วมมือกับองค์กรการกุศลอื่นๆ เพื่อสาธารณประโยชน์
6. ไม่ดำเนินการเกี่ยวข้องกับการเมืองแต่ประการใด

โครงการวิจัยต่างๆ
       ปัจจุบัน มูลนิธิฯ ได้สนับสนุนงานวิจัยอย่างกว้างขวาง มีงานวิจัยที่สำคัญหลายโครงการ ซึ่งดำเนินการวิจัยโดย โครงการศึกษานิเวศวิทยาของนกเงือก คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับกรมป่าไม้ และคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาขอนแก่น โครงการต่างๆ ได้แก่
โครงการสำรวจการแพร่กระจายและสถานภาพของนกเงือกทั่วประเทศ
       ผลจากการสำรวจจะทำให้ทราบการแพร่กระจายของนกเงือกอย่างถูกต้องชัดเจนขึ้น และจำแนกสาเหตุคุกคามต่อนกเงือกในแต่ละพื้นที่ ทำให้สามารถประเมินสถานภาพของนกเงือกได้ถูกต้องมากขึ้น
โครงการศึกษาชีววิทยาและนิเวศวิทยาของนกเงือกชนิดที่มีความเสี่ยงใกล้สูญพันธุ์
       เพื่อนำความรู้จากการศึกษาวิจัยไปใช้ในการจัดการเพื่อการอนุรักษ์นกเงือกเหล่านี้ ให้สามารถอยู่รอดต่อไป โครงการนี้กำลังทำการศึกษาวิจัยนกเงือกในผืนป่าห้วยขาแข้ง-ทุ่งใหญ่ และในเขตป่าอนุรักษ์อีกหลายแห่งทางภาคใต้ ซึ่งขณะนี้กำลังดำเนินการศึกษาวิจัย และนกเงือกที่จัดว่าอยู่ในภาวะเสี่ยงใกล้สูญพันธุ์ได้แก่

1. นกเงือกปากย่น
2. นกเงือกกรามช้างปากเรียบ
3. นกเงือกคอแดง
4. นกเงือกหัวแรด
5. นกชนหิน
6. นกเงือกดำ
7. นกเงือกหัวหงอก

โครงการศึกษาชีววิทยาและนิเวศวิทยาของนกเงือกในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
       โครงการนี้เป็นโครงการระยะยาว มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ผลการศึกษา ที่ต่อเนื่องกันในเรื่องของการขยายพันธุ์ของนกเงือก ปัจจัยที่มีผลต่อการขยายพันธุ์ การติดตามศึกษาพื้นที่ที่สามารถรองรับการขยายพันธุ์ของนกเงือก การวิจัยพืชอาหารของนกเงือก ฯลฯ
       จากโครงการนี้ได้มีการจัดการนกเงือก โดยการปรับปรุงโพรงรังของนกเงือกที่เขาใหญ่ ให้อยู่ในสภาพที่เหมาะสม ทำให้นกเงือกใช้โพรงรังได้ดีเหมือนเดิม หากโครงการนี้บรรลุเป้าหมาย ก็จะสามารถนำผลการศึกษาและการจัดการนี้ไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมในพื้นที่อนุรักษ์แห่งอื่นๆ ของประเทศไทย
โครงการปลูกฝังเยาวชนให้รักนก สัตว์ป่าอื่นๆ และรักป่า
       โดยได้จัดกิจกรรมและสื่อในรูปแบบต่างๆ เช่น หนังสือ นิทรรศการ การบรรยายประกอบสไลด์วิดีโอ และการจัดค่ายเด็กรักนกเงือก โดยพาเด็กเข้าป่าธรรมชาติเพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับป่า สัตว์ป่า ฯลฯ
       การดำเนินงานของมูลนิธิฯ นอกจากจะสนับสนุนการศึกษาวิจัยเพื่อให้ได้มาซึ่งความรู้ต่างๆ ที่เกี่ยวกับการอยู่รอดของนกเงือก อันจะส่งผลไปถึงการอยู่รอดของสัตว์ป่าอีกหลายชนิด มูลนิธิฯ ยังมีนโยบายในการเผยแพร่ความรู้และความเข้าใจ ที่ได้จากการวิจัยให้แก่สาธารชนอีกด้วย

ท่านจะมีส่วนร่วมในการช่วยอนุรักษ์นกเงือกได้อย่างไร

• หากท่านผู้ใดได้พบเห็นนกเงือก ได้โปรดส่งข่าวมายัง "มูลนิธิศึกษาวิจัยนกเงือก" โดยระบุ ชนิดของนกเงือก จำนวนที่พบ สภาพ (เช่น ในธรรมชาติ , ถูกล่า , ในกรง ฯลฯ) สถานที่ วันเดือนปี ชื่อผู้รายงาน
• เพื่อให้การดำเนินงานของมูลนิธิฯ เป็นไปโดยต่อเนื่องมูลนิธิฯ ยังขาดแคลนเงินทุนเพื่อสนับสนุนการศึกษาวิจัย ท่านใดสนใจช่วยปกป้องนกเงือกไทยให้คงไว้เป็นมรดกแก่ลูกหลาน และสร้างสมดุลย์ให้กับธรรมชาติ สามารถร่วมบริจาคทุนทรัพย์ ช่วยเหลือมูลนิธิฯ ได้ที่ โทร. 0-2246-1358 , 0-2246-0063 ต่อ 4606 , 4611

to News

.